تنیس چیست؟ قوانین، امتیازدهی و تجهیزات به زبان ساده

تنیس قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین ورزش راکتی مدرن است؛ ورزشی که سیستم امتیازدهی عجیبش (۱۵، ۳۰، ۴۰) هنوز هم تازه‌واردها را گیج می‌کند و ریشه‌اش به فرانسه قرون وسطی برمی‌گردد.

این راهنما تنیس را از صفر توضیح می‌دهد: چطور بازی می‌شود، امتیازها چطور شمرده می‌شوند، و برای شروع واقعاً به چه چیزهایی نیاز دارید.

تنیس از کجا آمد؟

ریشه‌اش بازی «ژو دو پوم» در صومعه‌های فرانسه قرن دوازدهم است که با کف دست بازی می‌شد. راکت در قرن شانزدهم اضافه شد و شکل امروزی — تنیس چمن — در سال ۱۸۷۳ توسط یک افسر بریتانیایی تدوین شد.

چهار سال بعد، اولین دوره ویمبلدون برگزار شد و امروز تنیس در بیش از ۲۰۰ کشور بازی می‌شود. سبک بازی چهره‌هایی که این ورزش را شکل دادند را در معرفی بهترین بازیکنان تنیس تاریخ آورده‌ایم.

زمین و ابعاد

انواع سطح زمین

سطح زمین در تنیس، برخلاف بقیه ورزش‌های راکتی، بازی را به‌کلی عوض می‌کند:

• سخت (Hard): جهش متوسط و سرعت متوسط تا بالا. رایج‌ترین سطح.
• خاکی (Clay): جهش بلند و سرعت کم؛ تبادل‌ها طولانی‌تر و بازی فرسایشی‌تر.
• چمن (Grass): سرعت بالا و جهش کم؛ سریع‌ترین سطح.

سیستم امتیازدهی

اینجا همان جایی است که تازه‌واردها گیر می‌کنند. سه سطح وجود دارد:

امتیاز (Point)

درون هر گیم، امتیازها این‌طور شمرده می‌شوند:

اگر هر دو به ۴۰ برسند، دیوس (Deuce) می‌شود و باید دو امتیاز پیاپی گرفت. امتیاز بعد از دیوس «برتری» (Advantage) نام دارد.

گیم و ست

• هر ست شش گیم است، با اختلاف حداقل دو گیم.
• اگر به ۶-۶ برسد، تای‌بریک بازی می‌شود: تا ۷ امتیاز با اختلاف ۲.
• مسابقه معمولاً دو ست از سه ست (و در تورنمنت‌های بزرگ مردان، سه از پنج).

قوانین کامل شامل تای‌بریک، فوت فالت و خطاها را در قوانین تنیس جداگانه توضیح داده‌ایم.

قوانین پایه

سرویس

• از پشت خط انتهایی و به‌صورت ضربدری زده می‌شود.
• دو فرصت دارید. اگر هر دو خطا باشد، امتیاز را باخته‌اید (دابل فالت).
• توپی که به تور بخورد و در مربع درست فرود بیاید، لِت است و سرویس تکرار می‌شود.
• پا نباید پیش از ضربه، خط انتهایی را لمس کند (فوت فالت).

در جریان بازی

• توپ باید پیش از دو بار برخورد به زمین برگردانده شود.
• توپی که روی خط بیفتد، داخل است.
• راکت می‌تواند بعد از ضربه از روی تور عبور کند، اما نباید تور را لمس کنید.
• نمی‌توانید توپ را پیش از عبور از تور بزنید.

تجهیزات لازم برای شروع

راکت

مهم‌ترین خرید شما. سه پارامتر تعیین‌کننده‌اند:

برای شروع، سطح ۱۰۰ تا ۱۰۵ اینچ مربع با وزن حدود ۲۷۰ تا ۲۹۰ گرم امن‌ترین ترکیب است — به‌اندازه کافی بخشنده که دلسرد نشوید و به‌اندازه کافی پایدار که با بالا رفتن سطحتان کار کند. مدل‌هایی مثل ویلسون بلید ۱۰۱ تیم یا هد آی‌جی چلنج تیم دقیقاً در همین محدوده‌اند.

زه

راکت یا زه‌کشی‌شده می‌آید یا بدون زه. جنس و کشش زه تأثیری دارد که بسیاری دست‌کم می‌گیرند — جزئیات را در راهنمای زه راکت تنیس آورده‌ایم.

توپ و کفش

توپ تنیس انواع مختلفی دارد و انتخابش بیش از آنچه فکر می‌کنید روی بازی اثر می‌گذارد؛ راهنمای کامل را در انتخاب توپ ورزش‌های راکتی آورده‌ایم. کفش تنیس هم باید پشتیبانی جانبی داشته باشد؛ کفش دویدن برای حرکات جانبی سریع ساخته نشده و ریسک پیچ‌خوردگی مچ را بالا می‌برد.

تنیس برای کودکان

اگر برای فرزندتان راکت می‌خرید، طول راکت را بر اساس قد انتخاب کنید، نه سن:

راکت بلندتر از اندازه باعث می‌شود کودک برای کنترل آن آرنج را بالا بیاورد و مچ را قفل کند — عادتی که بعدها اصلاحش سخت است. راهنمای کامل شامل تست خانگی و سیستم توپ‌های مرحله‌ای را در انتخاب راکت کودکان آورده‌ایم.

تنیس در مقایسه با ورزش‌های راکتی دیگر

تنیس کندترین منحنی یادگیری را دارد، اما در عوض عمیق‌ترین سقف تکنیکی. اگر از فرآیند طولانی یادگیری لذت می‌برید، انتخاب درستی است؛ اگر می‌خواهید زود شروع به بازی واقعی کنید، مقایسه پدل و تنیس کمکتان می‌کند تصمیم بگیرید.

پرسش‌های پرتکرار

چقدر طول می‌کشد تا تنیس یاد بگیرم؟

برای اینکه بتوانید تبادل ساده داشته باشید، حدود ۱۰ تا ۲۰ جلسه با مربی. برای بازی رقابتی باشگاهی، یک تا دو سال تمرین منظم.

آیا برای شروع تنیس حتماً مربی لازم است؟

بیش از بقیه ورزش‌های راکتی، بله. مکانیک ضربات تنیس پیچیده است و عادت‌های غلط اولیه، سال‌ها گریبان بازیکن را می‌گیرند.

تفاوت تنیس و پدل در چیست؟

پدل در زمین کوچک‌تر با دیوار بازی می‌شود، راکتش زه ندارد و همیشه دونفره است. تفاوت‌های کامل را در این مقایسه آورده‌ایم.

راکت تنیس چند وقت یک‌بار باید عوض شود؟

قاب راکت گرافیتی سال‌ها دوام می‌آورد. آنچه باید مرتب عوض شود، زه و گریپ است. راکت را وقتی عوض کنید که سطح بازی‌تان تغییر کرده باشد، نه به‌خاطر گذر زمان.

چه سنی برای شروع تنیس مناسب است؟

از حدود ۵ سالگی با راکت‌های کوتاه و توپ‌های کم‌فشار. اما تنیس ورزشی است که در هر سنی می‌شود شروع کرد؛ فقط انتخاب راکت باید متناسب باشد.

مطالب مرتبط

• تفاوت پدل و تنیس در ۷ نکته کلیدی
• زه راکت تنیس؛ راهنمای انتخاب جنس، کشش و قطر
• آرنج تنیس‌بازان؛ علت، پیشگیری و انتخاب راکت مناسب
• مهم‌ترین مشخصات راکت که قبل از خرید باید بشناسید